Playlista: Dekolonizacja – czy naprawdę oddaliśmy dług?
Pomniki spadają z cokołów, rządy oddają archiwa i dzieła sztuki, Kanada odkrywa zbiorowe groby dzieci rdzennych mieszkańców, Barbados odcina się od Korony. Zachód próbuje rozliczać się z własną przeszłością – ale czy to wystarczy? Dekolonizacja coraz częściej wygląda jak spektakl symbolicznych gestów, które mają uspokoić sumienia, a nie realnie naprawić wyrządzone krzywdy. Jak naprawdę rozliczyć się z systemem, który przez wieki budował potęgę Europy kosztem innych narodów? I czy w ogóle da się oddać coś, co zostało brutalnie odebrane setki lat temu?
Raport o książkach – Ngũgĩ wa Thiong’o
Wybitny kenijski pisarz Ngũgĩ wa Thiong'o u szczytu swojej literackiej kariery porzucił język angielski i zaczął pisać swoje książki w rodzimym języku kikuju. Tym gestem chciał pokazać, że kluczem do silnej afrykańskiej tożsamości - zarówno politycznej jak i kulturowej - są rdzenne języki.
Raport o książkach – António Lobo Antunes „Chwała Portugalii”
„Nadworny odkłamywacz historii Portugalii” - tak o António Lobo Antunesie mówi jego tłumacz i gość tego odcinka Raportu o książkach Wojciech Charchalis. Jego powieść to wielkie literackie rozliczenie portugalskiego kolonializmu i rasizmu.
Jak kapitan Cook zmienił Polinezję
James Cook był i pozostaje symbolem wielkich odkryć podróżników z Zachodu. Dla Polinezyjczyków spotkanie z żeglarzami z Anglii było często początkiem końca ich kultury. Czego dziś uczą nas wyprawy kapitana Cooka – w programie rozmowa Marcina Żyły z autorem książki o tym podróżniku i odkrywcy.
Raport – sezon nieogórkowy
Czy u podstaw współczesnych nierówności i dyskryminacji ludzi, którzy nie mają białego koloru skóry leży ideologia czy ekonomia? Dlaczego – skoro zgadzamy się, że kolonializm, niewolnictwo, segregacja były złe i w debacie publicznej piętnujemy rasizm – system oparty na hierarchii rasowej nadal funkcjonuje?
Barbados najmłodszą republiką na świecie
Karaibska wyspa Barbados zerwała unię personalną z Wielką Brytanią i stała się właśnie najnowszą na świecie republiką. Uroczystości uświetnił książę Karol, który został przyjęty na wyspie z najwyższymi honorami. Dlaczego właśnie teraz Barbados wypowiada przysięgę wierności brytyjskiej królowej Elżbiecie II?
Niemcy chcą oddać Nigerii rzeźby zrabowane w czasach kolonialnych
Niemcy ogłaszają, że zwrócą Nigerii zgrabione w czasach kolonialnych rzeźby tzw. Brązy z Beninu. Mieszkańcy krajów afrykańskich od wielu lat domagają się powrotu artefaktów, dotychczas jednak świat ich nie słuchał albo może – nie chciał słuchać. Czy teraz to się zmienia?
W Kanadzie odkryto kolejny masowy grób indiańskich dzieci
W Kanadzie szok po odnalezieniu zbiorowego grobu kilkuset dzieci rdzennych mieszkańców kraju, przetrzymywanych w jednej ze szkół rezydencjalnych. Na czym polegał system, którego celem było wykorzenienie i odebranie rdzennej kultury tysiącom kanadyjskich Indian?
Holandia chce zwracać dzieła sztuki zagrabione w czasach kolonialnych
Eksperci przewidują, że nowy gabinet Marka Rutte posłucha rekomendacji Rady Kultury, która na zlecenie holenderskiego rządu opracowała zbiór zasad dotyczących zwrotu dóbr kultury. Mają one służyć pogodzeniu się z kolonialną przeszłością i zadośćuczynieniu.
Prezydent Macron otworzy archiwa związane z wojną o niepodległość w Algierii
Prezydent Francji Emmanuel Macron zapowiedział zmianę w przepisach, która umożliwi odtajnienie dokumentów związanych z okresem kolonizacji Algierii przez Francję oraz niezwykle krwawej wojny, która doprowadziła do niepodległości kraju w 1962 roku. Czy Francja chce się rozliczać z kolonializmu?
Wojna kulturowa w salach kinowych i czytelniach Zachodu
W stanie MInnesota wycofano z list lektur dwie kluczowe powieści w amerykańskiej literaturze: “Zabić Drozda” i “Przygody Hucka”. W Wielkiej Brytanii BBC wycofuje niektóre odcinki seriali “Hotel Zacisze” oraz “Mała Brytania”. W tle postulat wyrównywania krzywd wyrządzonych czarnym i innym mniejszościom…
Dewastacje pomników na fali protestów po zabójstwie George’a Floyda
Trudny moment przeżywają – jeśli można tak powiedzieć – niegdysiejsi bohaterowie, którzy wylądowali na pomnikach. Jednym z elementów światowych protestów przeciwko zabiciu George’a Floyda w Minneapolis pod koniec maja jest wielka lustracja pomnikowa. Niektórzy nie przechodzą jej pomyślnie…