Playlista: Kolonializm, dziedzictwo i kradzież
Upadek imperiów nie kończy się wraz z wycofaniem wojsk czy zmianą flag na masztach – prawdziwa historia dzieje się w szczelinach, jakie zostawiają po sobie kolonizatorzy w ludzkiej psychice i krajobrazie. Abdulrazak Gurnah w swoich refleksjach nad wygnaniem i stratą pokazuje bohaterów, którym odebrano nie tylko ziemię, ale i prawo do spójnej biografii, rzucając ich w przestrzeń między obcością a próbą ocalenia resztek własnego „ja”. Ngũgĩ wa Thiong’o bezlitośnie punktuje, że najtrwalszą formą podboju jest ta dokonana na języku i wyobraźni, gdzie walka o wolność musi zacząć się od odzyskania własnych słów.
Mahmud Darwisz w „Dowodzie tożsamości” przekuwa ból wywłaszczenia w poezję oporu, czyniąc z osobistego dokumentu manifest narodu, któremu próbuje się odmówić miejsca na mapie. Z kolei Siergiej Lebiediew w „Białej pani” i „Tytanie” tropi upiory współczesnego imperializmu, pokazując, że rosyjska przeszłość – pełna przemocy i niedopowiedzeń – wciąż zatruwa teraźniejszość, nie pozwalając o sobie zapomnieć.
Raja Shehadeh w „Palestyńskich wędrówkach” i eseju „Dlaczego Izrael boi się Palestyny” z precyzją opisuje znikanie krajobrazu pod naporem okupacji, gdzie każdy spacer staje się aktem politycznym i próbą dotknięcia tego, co zagrabione. A w „Chwale Portugalii” António Lobo Antunes brutalnie demaskuje mit kolonialnej wielkości, dając nam gęstą, duszną prozę o rozkładzie marzeń i okrucieństwie, które wraca do metropolii razem z tymi, którzy mieli nieść cywilizację. Te opowieści to przypomnienie, że dziedzictwo imperiów to nie tylko kurz na starych mapach, ale pamięć, która boli tak samo dotkliwie niezależnie od miejsca.
Raport o książkach – Raja Shehadeh
„Chciałem zachować w słowach to, co zostało utracone w rzeczywistości, bo miałem świadomość, że ten krajobraz bardzo szybko znika, i użyłem słów, aby stworzyć obraz — malowniczy widok tej ziemi dla przyszłych pokoleń” – mówi Raja Shehadeh w rozmowie z Agata Kasprolewicz.
Raport o książkach – Ngũgĩ wa Thiong’o
Wybitny kenijski pisarz Ngũgĩ wa Thiong'o u szczytu swojej literackiej kariery porzucił język angielski i zaczął pisać swoje książki w rodzimym języku kikuju. Tym gestem chciał pokazać, że kluczem do silnej afrykańskiej tożsamości - zarówno politycznej jak i kulturowej - są rdzenne języki.
Raport o książkach – „Dowód tożsamości” Mahmud Darwisz
Nazywany jest poetą ruchu oporu, rzecznikiem sprawy palestyńskiej, a wychował się, dorastał i tworzył pierwsze dzieła w Izraelu. Mahmud Darwisz to poeta, którego dzieło wybrzmiewa szczególnie mocno w czasie ostatniej krwawej odsłony konfliktu izraelsko-palestyńskiego.
Raport o książkach – António Lobo Antunes „Chwała Portugalii”
„Nadworny odkłamywacz historii Portugalii” - tak o António Lobo Antunesie mówi jego tłumacz i gość tego odcinka Raportu o książkach Wojciech Charchalis. Jego powieść to wielkie literackie rozliczenie portugalskiego kolonializmu i rasizmu.
Raport o książkach – Siergiej Lebiediew „Tytan”
Zapraszamy na spotkanie z Siergiejem Lebiediewem – jednym z najwybitniejszych żyjących pisarzy. Jego najnowsza książka „Tytan” to zbiór 11 opowiadań o niepamięci i duchach, które wychodzą ze szczelin kolektywnego zapomnienia o zbrodniach XX wieku.