Playlista: Literacka mapa świata

W maju literacki szlak poprowadzi nas przez Irlandię Północną, Grenlandię aż na Kubę. To będzie różnorodne wydanie Raportu o książkach zarówno pod względem geograficznym, jak i literackim. Bo w rolach głównych wystąpią – powieść, reportaż i poezja.

Dlaczego ta powieść o Jamajce lepiej niż niejeden reportaż dotyka istoty przemocy, związków świata polityki ze światem przestępczym i rasizmu? O tym, w odcinku cyklu FICTION/NON-FICTION, opowie Maciej Okraszewski z Działu Zagranicznego.

Niezaprzeczalne arcydzieło literatury światowej, które od prawie 6 dekad nie przestaje fascynować i inspirować. W tym odcinku „Raportu o książkach” w gronie znakomitych gości poszukamy odpowiedzi na pytanie: ile w „Stu latach samotności” jest magii, a ile realizmu?

Na powieść Saera „Pasierb” polski czytelnik musiał czekać 40 lat. Ale było warto! To książka, która obezwładnia pięknem języka i nie daje się łatwo sklasyfikować. Zaczyna się jak powieść historyczna, kończy jak wielki traktat filozoficzny o istocie i realności bytu.

Wielki peruwiański pisarz, jeden z najwybitniejszych twórców boomu latynoamerykańskiego w literaturze, Mario Vargas Llosa napisał ostatnią powieść. Po sześciu dekadach, bo tyle czasu minęło od jego powieściowego debiutu, żegna się ze swoimi czytelnikami ostatnim tytułem „To dla pani ta cisza”. Jakie jest to pożegnanie?

W dzisiejszym odcinku Raportu o książkach gościmy Barbarę Kingsolver, autorkę nagrodzonej Pulitzerem powieści o współczesnym Davidzie Copperfieldzie. Tytułowy Demon jest osieroconym chłopcem z Wirginii, którego los rzuca prosto w paszczę wielkiego amerykańskiego kryzysu opioidowego.

Dwóch pisarzy, na wskroś amerykańskich i na wskroś różnych: Francis Scott Fitzgerald i Denis Johnson. W tym odcinku porozmawiamy o debiutanckiej powieści Denisa Johnsona „Anioły”, która opowiada o Ameryce biednej, pozbawionej marzeń i szans, której nikt nie widzi i nikt nie słucha.

„Nadworny odkłamywacz historii Portugalii” - tak o António Lobo Antunesie mówi jego tłumacz i gość tego odcinka Raportu o książkach Wojciech Charchalis. Jego powieść to wielkie literackie rozliczenie portugalskiego kolonializmu i rasizmu.

„Chciałem zachować w słowach to, co zostało utracone w rzeczywistości, bo miałem świadomość, że ten krajobraz bardzo szybko znika, i użyłem słów, aby stworzyć obraz — malowniczy widok tej ziemi dla przyszłych pokoleń” – mówi Raja Shehadeh w rozmowie z Agata Kasprolewicz.

Nazywany jest poetą ruchu oporu, rzecznikiem sprawy palestyńskiej, a wychował się, dorastał i tworzył pierwsze dzieła w Izraelu. Mahmud Darwisz to poeta, którego dzieło wybrzmiewa szczególnie mocno w czasie ostatniej krwawej odsłony konfliktu izraelsko-palestyńskiego.

„Wszystkie moje rewolucje” to opowieść o wymazywaniu czyichś śladów z historii – taki los spotyka nie tylko świeckich intelektualistów, którzy byli architektami rewolucji zagarniętej potem przez ajatollahów, ale także wszystkie irańskie kobiety.

W tym odcinku znajdziemy się nad Morzem Irlandzkim, gdzie mieszka Anne Enright – nagrodzona Bookerem pisarka, autorka wydanej niedawno w polskim tłumaczeniu powieści „Strzyżyk woleoczko”. Od tego spotkania rozpoczynamy CYKL IRLANDZKI – serię odcinków poświęconych literaturze irlandzkiej.

Oksana Zabużko, Jurij Andruchowycz i Siergiej Lebiediew – to bohaterowie lutowego literackiego odcinka Raportu.

W swojej najnowszej książce „Biała Pani” Siergiej Lebiediew stara się zrozumieć, jakie procesy historyczne i polityczne doprowadziły do tego, że Czerwona Bestia zmieniła się w Bestię Brunatną.

Upiorna powtarzalność historii sprawia, że reportaż o rwandyjskim ludobójstwie, napisany prawie trzy dekady temu, jest dziś tekstem aktualnym, obnażającym słabość i kruchość dającego niegdyś nadzieję hasła „nigdy więcej”.

Czy „Serotonina” to opis nadchodzącego zmierzchu zachodniego społeczeństwa XXI wieku? Diagnoza rozpadu francuskiego społeczeństwa? A może rozpaczliwa oda do miłości? Jaki obraz współczesnej Francji i Francuzów, ich tęsknot, marzeń, grzechów i upadków rysuje Houellebecq w swoich powieściach?

Te trzy tytuły to powieści Abdulrazaka Gurnaha, które ukazały się w polskim tłumaczeniu w ciągu trzech lat od nagrodzenia go literackim Noblem. Gurnah nazywany jest pisarzem brytyjskim, ale co ta etykieta mówi nam o jego tożsamości? Nic. Dlatego w swoich książkach opowiada o świecie, z którego przyszedł – Afryce Wschodniej.

Dubaj to wybudowana na pustyni współczesna Wieża Babel. Nie ma jednego Dubaju, bo to miejsce utkane z marzeń i porażek ludzi, którzy są jego mieszkańcami. Ich historii przez lata słuchała i spisywała je Anna Dudzińska – tak powstał reportaż „Dubaj, miasto innych ludzi”.

Wybitny kenijski pisarz Ngũgĩ wa Thiong'o u szczytu swojej literackiej kariery porzucił język angielski i zaczął pisać swoje książki w rodzimym języku kikuju. Tym gestem chciał pokazać, że kluczem do silnej afrykańskiej tożsamości - zarówno politycznej jak i kulturowej - są rdzenne języki.

Tym razem opowiemy o Tajwanie widzianym oczami współczesnych tajwańskich pisarek i pisarzy – a to krajobraz, który nieustannie zmienia się na naszych oczach, wielobarwny, zróżnicowany i zaskakujący. Tak jak tajwańska tożsamość. Zapraszam na rozmowę z profesorem Maciejem Gacą.

Ta powieść to bezprecedensowy sukces chińskiej literatury za granicą. Żaden chiński autor po 1945 roku nie sprzedał tylu egzemplarzy swojej książki w angielskim tłumaczeniu co on – Cixin Liu. Rozmawiamy dziś o „Problemie trzech ciał” w wydaniu literackim, a także serialowym.

Na tę powieść musieliśmy czekać 20 lat, bo dopiero po takim czasie została przetłumaczona na języki europejskie, w tym polski. To historia z pogranicza rzeczywistości i magii, przedstawiająca losy matki i córki na tle burzliwych dekad drugiej połowy XX wieku w Korei Południowej.